คู่มือ · กายภาพบำบัด
กายภาพบำบัดคืออะไร ช่วยอาการไหนได้บ้าง ทำกี่ครั้ง ราคาเท่าไร
ปวดคอมาหลายเดือน ปวดหลังจนนั่งทำงานไม่ไหว หรือเพิ่งผ่าตัดแล้วอยากกลับมาเดินได้คล่อง หลายคนได้ยินคำแนะนำว่า "ลองไปทำกายภาพดูสิ" แต่ยังไม่แน่ใจว่ากายภาพบำบัดคืออะไร ต่างจากการนวดยังไง ต้องไปกี่ครั้ง และค่าใช้จ่ายเท่าไร บทความนี้รวมคำตอบไว้ในที่เดียว เขียนโดยคลินิกกายภาพบำบัดที่เจอคำถามเหล่านี้ทุกวัน
อนุมัติเผยแพร่โดย 333 ฟิสิโอ คลินิกกายภาพบำบัด · 30 ตุลาคม 2569 · เรียบเรียงจากแหล่งข้อมูลท้ายบทความ
สรุปสั้น ๆ
กายภาพบำบัดคือการรักษาเพื่อลดอาการปวดและช่วยให้ร่างกายกลับมาเคลื่อนไหวได้ดีขึ้น หลังบาดเจ็บ เจ็บป่วย หรือใช้งานร่างกายหนัก โดยนักกายภาพบำบัดที่มีใบอนุญาต ใช้การประเมินก่อน แล้วรักษาด้วยมือ ท่าออกกำลังกาย และเครื่องมือทางกายภาพบำบัด จำนวนครั้งขึ้นกับสาเหตุและความรุนแรง ราคาแต่ละคลินิกต่างกัน
กายภาพบำบัดคืออะไร
กายภาพบำบัดคือการรักษาที่ช่วยลดอาการปวดและทำให้ร่างกายกลับมาเคลื่อนไหวได้ดีขึ้น ใช้ได้ทั้งหลังการบาดเจ็บ ระหว่างเจ็บป่วย หรือเมื่อร่างกายมีข้อจำกัดในการใช้งาน วิธีหลักคือการออกกำลังกายที่เหมาะกับอาการ การรักษาด้วยมือ และการใช้เครื่องมือทางกายภาพบำบัด
คนที่ให้การรักษาคือนักกายภาพบำบัด ซึ่งต้องเรียนจบสาขากายภาพบำบัดและมีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพกายภาพบำบัด จุดที่ต่างจากร้านนวดทั่วไปคือ นักกายภาพจะซักประวัติและตรวจร่างกายก่อนทุกครั้ง เพื่อหาว่าอาการปวดมาจากกล้ามเนื้อ ข้อต่อ เส้นประสาท หรือท่าทางการใช้ร่างกาย แล้วจึงเลือกวิธีรักษาให้ตรงกับสาเหตุนั้น
อ้างอิง: NHS: Physiotherapy
กายภาพบำบัดต่างจากการนวดยังไง
คำถามนี้เจอบ่อยที่สุด เพราะในคลินิกกายภาพบำบัดก็มีการนวดด้วยมือเหมือนกัน ความต่างอยู่ที่ก่อนและหลังการนวด
ร้านนวดทั่วไปมักเริ่มนวดเลยตามจุดที่คุณบอกว่าปวด เป้าหมายคือความผ่อนคลาย ส่วนนักกายภาพบำบัดจะถามประวัติและตรวจก่อน เพราะบางครั้งจุดที่ปวดไม่ใช่ต้นเหตุ เช่น ปวดบ่าที่มาจากท่านั่งก้มหน้าจอ หรือปวดส้นเท้าที่เกี่ยวกับน่องตึง การนวดจึงเป็นเพียงหนึ่งในเครื่องมือ ใช้คู่กับการยืด การขยับข้อต่อ ท่าออกกำลังกาย และคำแนะนำเรื่องการใช้ร่างกาย แล้วนักกายภาพจะติดตามว่าอาการเปลี่ยนไปอย่างไรในครั้งถัดไป
ถ้าคุณปวดเป็น ๆ หาย ๆ นวดแล้วดีขึ้นไม่กี่วันก็กลับมาปวดอีก นั่นเป็นสัญญาณว่าควรให้นักกายภาพช่วยหาสาเหตุ
อ้างอิง: NHS: Physiotherapy
อาการแบบไหนที่มาทำกายภาพบำบัด
กายภาพบำบัดใช้ได้กับคนทุกวัย ตั้งแต่เด็กจนถึงผู้สูงอายุ อาการที่คนมาปรึกษาบ่อย ได้แก่
- ปวดคอ บ่า ไหล่ ปวดหลัง หรืออาการที่หลายคนเรียกว่าออฟฟิศซินโดรม จากการนั่งทำงานหน้าจอนาน
- ปวดข้อ ข้อติด หรือข้อเสื่อม
- บาดเจ็บจากการเล่นกีฬา เช่น ข้อเท้าพลิก กล้ามเนื้อฉีก
- เจ็บส้นเท้าตอนเช้าหรือรองช้ำ
- ฟื้นฟูหลังผ่าตัด เพื่อให้กลับมามีแรง เคลื่อนไหวได้ และทนกิจกรรมได้นานขึ้น
- ฟื้นฟูการเคลื่อนไหวหลังโรคหลอดเลือดสมอง หรือในโรคอย่างพาร์กินสัน
- ปัญหาการหายใจจากโรคปอดเรื้อรัง
- ปวดเชิงกรานหรือปัญหาอื่นที่เกี่ยวกับการตั้งครรภ์
อ้างอิง: NHS: Physiotherapy
กายภาพบำบัดแบ่งเป็นด้านไหนบ้าง
นักกายภาพบำบัดแต่ละคนอาจถนัดคนละด้าน การรู้ว่าอาการของเราอยู่ในด้านไหนช่วยให้เลือกที่รักษาได้ตรงขึ้น
- ระบบกล้ามเนื้อ กระดูก และข้อ: ปวดคอ ปวดหลัง ปวดไหล่ ปวดเข่า บาดเจ็บจากการใช้งาน เป็นด้านที่คลินิกกายภาพบำบัดทั่วไปดูแลมากที่สุด
- ระบบประสาท: ฟื้นฟูหลังโรคหลอดเลือดสมอง การบาดเจ็บของไขสันหลัง หรือโรคทางระบบประสาท
- ระบบหัวใจและการหายใจ: ฟื้นฟูหลังผ่าตัดหัวใจ หรือฝึกการหายใจในโรคปอด
- เด็ก ผู้สูงอายุ และการกีฬา: ดูแลพัฒนาการเด็ก ป้องกันการล้มในผู้สูงอายุ และฟื้นฟูนักกีฬาให้กลับไปเล่นได้
อ้างอิง: NHS: Physiotherapy
ทำกายภาพบำบัดครั้งแรก เจออะไรบ้าง
หลายคนลังเลเพราะไม่รู้ว่าเข้าไปแล้วจะเจออะไร ครั้งแรกจะเป็นแบบนี้โดยประมาณ
- ซักประวัติ: นักกายภาพจะถามว่าปวดตรงไหน เป็นมานานเท่าไร ทำอะไรแล้วแย่ลง โรคประจำตัว และกิจวัตรประจำวันของคุณ
- ตรวจร่างกาย: ดูท่าทาง ให้ลองขยับ คลำบริเวณที่ปวด และตรวจความแข็งแรงหรือการทรงตัวตามความเหมาะสม
- อธิบายผลและวางแผน: บอกว่าสิ่งที่พบน่าจะเกี่ยวกับอะไร ควรรักษาด้วยวิธีไหน และประมาณกี่ครั้ง
- เริ่มรักษาและให้การบ้าน: ถ้าคุณตกลง จะเริ่มรักษาในวันนั้น และได้ท่าบริหารกลับไปทำต่อที่บ้าน ซึ่งสำคัญกับการฟื้นตัวพอ ๆ กับการมาคลินิก
อ้างอิง: NHS: Physiotherapy
วิธีรักษาที่ใช้ในคลินิกกายภาพบำบัด
แต่ละคลินิกมีเครื่องมือต่างกัน แต่หลักการคล้ายกัน คือใช้มือเป็นหลักและใช้เครื่องมือเสริมตามอาการ วิธีที่พบบ่อยมีดังนี้
- การรักษาด้วยมือ (Manual Therapy): นวดคลายจุดที่ตึง และขยับข้อต่อด้วยมือ
- การยืดกล้ามเนื้อ: ยืดส่วนที่ตึงในท่าที่พอดีกับร่างกาย
- การดัดดึงข้อต่อ (Joint Mobilization): ขยับข้อต่อที่ติดด้วยเทคนิคเฉพาะ
- ท่าออกกำลังกายเพื่อการรักษา: เพิ่มการเคลื่อนไหวของข้อและความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ
- อัลตราซาวด์: ใช้คลื่นเสียงความถี่สูงบริเวณที่ปวด
- กระตุ้นไฟฟ้า (Electrical Stimulation / TENS): ใช้กระแสไฟฟ้าอ่อน ๆ ช่วยบรรเทาอาการปวด
- กระตุ้นด้วยคลื่นแม่เหล็ก (PMS): ใช้เสริมการรักษาในบางอาการ
- ประคบร้อนหรือประคบเย็น: ใช้ตามระยะของอาการ
อ้างอิง: NHS: Physiotherapy
ต้องทำกายภาพบำบัดกี่ครั้ง
ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน จำนวนครั้งขึ้นกับสาเหตุ ความรุนแรง ระยะเวลาที่เป็นมา และการทำท่าบริหารที่บ้าน อาการปวดคอหรือปวดหลังทั่วไปจำนวนมากดีขึ้นภายในไม่กี่สัปดาห์ ส่วนการฟื้นฟูหลังผ่าตัดหรือหลังโรคหลอดเลือดสมองอาจใช้เวลาเป็นเดือน
สิ่งที่ควรถามนักกายภาพตั้งแต่ครั้งแรก คือ ควรมาสัปดาห์ละกี่ครั้ง ประมาณกี่ครั้งจึงควรเห็นความเปลี่ยนแปลง และจะประเมินผลซ้ำเมื่อไร ถ้าผ่านไประยะหนึ่งแล้วอาการไม่เปลี่ยน นักกายภาพควรปรับแผน หรือแนะนำให้พบแพทย์
อ้างอิง: NHS: Physiotherapy · NHS: Back pain
ทำไมนักกายภาพถึงให้การบ้าน
เวลาที่อยู่คลินิกคือชั่วโมงสองชั่วโมงต่อสัปดาห์ ที่เหลือคือชีวิตจริงของคุณ ท่าบริหารที่นักกายภาพให้ไปทำต่อจึงเป็นส่วนสำคัญของการรักษา ทำสั้น ๆ แต่สม่ำเสมอดีกว่าทำหนักครั้งเดียว ถ้าทำแล้วเจ็บมากขึ้นหรือไม่แน่ใจว่าท่าถูกไหม ให้หยุดแล้วถามนักกายภาพในครั้งถัดไป
นอกจากท่าบริหาร นักกายภาพมักแนะนำเรื่องการใช้ชีวิตด้วย เช่น จัดโต๊ะทำงาน พักลุกจากเก้าอี้เป็นระยะ หรือเลือกรองเท้าให้เหมาะ เรื่องเล็ก ๆ เหล่านี้ช่วยลดโอกาสที่อาการจะกลับมา
อ้างอิง: NHS: Physiotherapy
ค่าทำกายภาพบำบัดราคาเท่าไร
ราคากายภาพบำบัดในกรุงเทพฯ ต่างกันตามระยะเวลาต่อครั้ง วิธีรักษาที่รวมอยู่ และประเภทสถานพยาบาล เวลาเทียบราคา ให้ดูว่าครั้งหนึ่งได้กี่นาที และรวมอะไรบ้าง ดูให้ครบทั้งสองอย่างก่อนเทียบตัวเลข
กายภาพบำบัดเบิกประกันได้ไหม
ประกันสุขภาพเอกชนหลายแบบคุ้มครองกายภาพบำบัดแบบผู้ป่วยนอก แต่เงื่อนไขต่างกันมาก บางกรมธรรม์จำกัดจำนวนครั้งหรือวงเงิน บางกรมธรรม์ต้องมีความเห็นแพทย์ประกอบ ก่อนเริ่มควรถามบริษัทประกันหรือตัวแทนให้ชัดว่าครอบคลุมไหม และต้องใช้เอกสารอะไร
เอกสารที่มักใช้คือใบเสร็จรับเงินและใบรับรองทางกายภาพบำบัด ที่ 333 ฟิสิโอ ออกให้ได้ทั้งสองอย่าง แจ้งตั้งแต่ตอนจองคิวว่าจะใช้เบิกประกัน ส่วนสิทธิรักษาพยาบาลของรัฐ ควรตรวจสอบกับหน่วยงานหรือโรงพยาบาลตามสิทธิของคุณก่อน
เลือกคลินิกกายภาพบำบัดยังไงดี
- ผู้รักษาเป็นนักกายภาพบำบัดที่มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ ถามชื่อและเลขใบอนุญาตได้ และตรวจสอบรายชื่อได้กับสภากายภาพบำบัด
- คลินิกมีใบอนุญาตสถานพยาบาล ซึ่งต้องแสดงไว้ในคลินิก
- ประเมินอาการก่อนเสนอคอร์ส และไม่บังคับซื้อตั้งแต่วันแรก
- บอกราคาชัด รู้ว่าครั้งหนึ่งได้กี่นาทีและรวมอะไรบ้าง
- อธิบายแผนการรักษา และสอนท่าบริหารให้ทำต่อที่บ้าน
- เดินทางสะดวก เวลาเปิดเข้ากับตารางชีวิต เพราะการรักษาต้องมาต่อเนื่อง
อ้างอิง: NHS: Physiotherapy
อาการแบบไหนควรไปพบแพทย์ก่อน
กายภาพบำบัดเหมาะกับอาการปวดจากกล้ามเนื้อและข้อทั่วไป แต่ถ้ามีอาการต่อไปนี้ ควรไปโรงพยาบาลหรือพบแพทย์ก่อน และในกรณีฉุกเฉินให้โทร 1669
- ปวด ชา อ่อนแรง หรือรู้สึกเหมือนเข็มทิ่มที่ขาทั้งสองข้าง
- ชาบริเวณรอบอวัยวะเพศหรือก้น หรือควบคุมการขับถ่ายปัสสาวะและอุจจาระไม่ได้
- เจ็บหน้าอกร่วมด้วย
- ปวดหลังหรือปวดคอหลังอุบัติเหตุรุนแรง เช่น รถชนหรือหกล้มแรง
- มีไข้ หนาวสั่น หรือรู้สึกไม่สบายตัวร่วมกับอาการปวด
- ปวดรุนแรงขึ้นมาทันที หรือแย่ลงเร็วมาก
- ปวดคอร่วมกับแขนชาหรือแขนเย็นผิดปกติ
- เป็นเบาหวานและมีอาการปวดเท้า
อ้างอิง: NHS: Back pain · NHS: Neck pain
เตรียมตัวก่อนไปทำกายภาพบำบัด
เตรียมไม่มาก แต่ช่วยให้ครั้งแรกใช้เวลาได้คุ้ม
- ใส่เสื้อผ้าที่ขยับตัวได้สะดวก ถ้าปวดเข่าหรือขา กางเกงที่พับขึ้นได้จะตรวจง่ายกว่า
- จดไว้คร่าว ๆ ว่าปวดตรงไหน เริ่มเป็นเมื่อไร ท่าไหนทำแล้วแย่ลงหรือดีขึ้น
- นำผลตรวจ ฟิล์มเอกซเรย์ หรือรายชื่อยาที่ใช้อยู่มาด้วยถ้ามี
- ถ้าจะเบิกประกัน ถามบริษัทประกันก่อนว่าต้องใช้เอกสารอะไร แล้วแจ้งคลินิกตอนจองคิว
กายภาพบำบัดที่ 333 ฟิสิโอ สุทธิสาร
333 ฟิสิโอ คลินิกกายภาพบำบัด (333 Physio Rehab) อยู่ชั้น 3 อาคาร 333 ถนนสุทธิสารวินิจฉัย แขวงสามเสนนอก เขตห้วยขวาง เยื้องปั๊ม ปตท. สุทธิสาร มีที่จอดรถ เปิดทุกวัน 10:00–19:00 น.
เราดูแลอาการปวดคอ บ่า ไหล่ ปวดหลังและสะบัก ปวดส้นเท้าหรือรองช้ำ ปวดแขนและชามือ และ Sport Massage นักกายภาพดูแลแบบตัวต่อตัว นวดและยืดด้วยมือเป็นหลัก แล้วใช้เครื่อง PMS และอัลตราซาวด์ของ BTL เสริมตามอาการ ครั้งแรกประเมินเบื้องต้น ไม่ต้องซื้อคอร์สตั้งแต่วันแรก จองคิวได้ทาง LINE @333PHYSIO หรือโทร 063-539-8744
คำถามที่พบบ่อย
กายภาพบำบัดต่างจากการนวดยังไง
กายภาพบำบัดทำโดยนักกายภาพบำบัดที่มีใบอนุญาต เริ่มจากซักประวัติและตรวจร่างกายเพื่อหาสาเหตุ แล้วเลือกวิธีรักษาที่ตรงกับสาเหตุ ซึ่งอาจมีทั้งการรักษาด้วยมือ ท่าออกกำลังกาย และเครื่องมือ พร้อมให้ท่าบริหารไปทำต่อที่บ้าน ส่วนการนวดทั่วไปเน้นผ่อนคลายกล้ามเนื้อ
ทำกายภาพบำบัดเจ็บไหม
บางเทคนิค เช่น การกดคลายจุดที่ตึงหรือการยืด อาจรู้สึกตึงหรือเจ็บในระดับที่ทนได้ ถ้ารู้สึกเจ็บมากเกินไป บอกนักกายภาพได้ทุกเมื่อ การรักษาไม่ควรเจ็บจนทนไม่ไหว
ต้องมีใบส่งตัวจากแพทย์ก่อนไหม
ไม่จำเป็นสำหรับการไปคลินิกกายภาพบำบัด แต่ถ้าจะเบิกประกัน บางกรมธรรม์อาจต้องมีความเห็นแพทย์ประกอบ และถ้ามีอาการที่ควรพบแพทย์ก่อน เช่น ชาหรืออ่อนแรงที่ขาทั้งสองข้าง ควรไปพบแพทย์ก่อน
ทำกายภาพบำบัดกี่ครั้งถึงจะดีขึ้น
ขึ้นกับสาเหตุ ความรุนแรง และระยะเวลาที่เป็นมา อาการปวดคอหรือปวดหลังทั่วไปจำนวนมากดีขึ้นในไม่กี่สัปดาห์ ส่วนการฟื้นฟูหลังผ่าตัดอาจใช้เวลานานกว่า นักกายภาพจะบอกจำนวนครั้งที่แนะนำหลังประเมิน
กายภาพบำบัดราคาเท่าไร
แต่ละที่ต่างกันตามระยะเวลาต่อครั้งและวิธีรักษาที่รวมอยู่ เวลาเทียบราคา ให้ดูว่าครั้งหนึ่งได้กี่นาที และรวมอะไรบ้าง
กายภาพบำบัดเบิกประกันได้ไหม
ประกันสุขภาพเอกชนหลายแบบเบิกได้ตามเงื่อนไขกรมธรรม์ ใช้ใบเสร็จรับเงินและใบรับรองทางกายภาพบำบัด ควรถามบริษัทประกันก่อนว่าครอบคลุมผู้ป่วยนอกไหมและต้องใช้เอกสารอะไร
ข้อมูลทั่วไปเพื่อประกอบความเข้าใจ ไม่ใช้วินิจฉัยหรือแทนการประเมินเฉพาะบุคคล หากอาการมากขึ้นหรือรบกวนชีวิตประจำวัน ควรพบผู้ประกอบวิชาชีพสุขภาพ